تفاوت DNS و mDNS چیست؟

در شبکه‌های کامپیوتری، سیستم‌ها برای برقراری ارتباط معمولاً به آدرس‌های IP نیاز دارند. اما به خاطر سپردن آدرس‌هایی مانند 192.168.1.20 برای کاربران و حتی مدیران شبکه چندان ساده نیست. اینجا است که DNS وارد عمل می‌شود و نام‌های قابل فهم را به آدرس‌های IP تبدیل می‌کند.

اما در شبکه‌های محلی، شرایط کمی متفاوت است. گاهی لازم است دستگاه‌ها بدون وجود یک DNS Server مرکزی بتوانند یکدیگر را با نام پیدا کنند. برای این کاربرد، فناوری mDNS یا Multicast DNS مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در این مقاله بررسی می‌کنیم DNS و mDNS چه تفاوتی با یکدیگر دارند، هرکدام چگونه کار می‌کنند و در چه شرایطی باید از آنها استفاده کرد.

---

DNS چیست؟

DNS مخفف Domain Name System است.

وظیفه اصلی DNS این است که نام‌های قابل فهم برای انسان را به آدرس‌های IP تبدیل کند.

برای مثال وقتی در مرورگر وارد می‌کنیم:

www.example.com

سیستم باید بفهمد این نام به چه آدرس IPای مربوط است.

DNS این تبدیل را انجام می‌دهد:

www.example.com
        ↓
DNS Server
        ↓
IP Address

به این ترتیب کاربر مجبور نیست آدرس IP سرور را به خاطر بسپارد.

---

DNS چگونه کار می‌کند؟

فرض کنید کاربر می‌خواهد وارد یک وب‌سایت شود.

ابتدا سیستم بررسی می‌کند که آیا آدرس IP مربوط به دامنه را قبلاً در Cache ذخیره کرده است یا خیر.

اگر اطلاعات موجود نباشد، درخواست DNS ارسال می‌شود.

در یک سناریوی معمول، درخواست ممکن است به شکل زیر پیش برود:

Client
  ↓
DNS Resolver
  ↓
Root DNS
  ↓
TLD DNS
  ↓
Authoritative DNS
  ↓
IP Address

البته در بسیاری از موارد Resolver قبلاً پاسخ را در Cache دارد و نیازی نیست تمام این مراحل طی شود.

---

mDNS چیست؟

mDNS مخفف Multicast Domain Name System است.

mDNS برای حل نام دستگاه‌ها در یک شبکه محلی طراحی شده است و در بسیاری از محیط‌ها امکان می‌دهد دستگاه‌ها بدون نیاز به یک DNS Server مرکزی، نام یکدیگر را پیدا کنند.

برای مثال فرض کنید در شبکه محلی یک کامپیوتر با نام:

nas.local

وجود دارد.

دستگاهی دیگر در همان شبکه می‌تواند برای پیدا کردن IP مربوط به این نام، درخواست mDNS ارسال کند.

دستگاه موردنظر پاسخ می‌دهد و آدرس IP خود را اعلام می‌کند.

به‌صورت ساده:

Client
   |
   | Multicast Query
   ↓
Network
   |
   ↓
nas.local
   |
   | Response
   ↓
IP Address

---

پسوند و تفاوت DNS و mDNS چیست؟

یکی از مواردی که mDNS را از DNS معمولی قابل تشخیص می‌کند، استفاده گسترده از دامنه محلی:

.local

است.

برای مثال:

printer.local
nas.local
macbook.local
server.local

در بسیاری از شبکه‌های محلی، دستگاه‌ها از این نام‌ها برای شناسایی یکدیگر استفاده می‌کنند.

---

تفاوت اصلی DNS و mDNS چیست؟

مهم‌ترین تفاوت این دو در نحوه پیدا کردن پاسخ و محدوده استفاده است.

DNS معمولی معمولاً از یک یا چند DNS Server برای پاسخ‌گویی به درخواست‌ها استفاده می‌کند.

اما mDNS از روش Multicast استفاده می‌کند و دستگاه‌ها می‌توانند در همان شبکه محلی درخواست را دریافت کرده و در صورت مرتبط بودن پاسخ دهند.

به‌صورت ساده:

DNS
Client → DNS Server → IP

mDNS
Client → Multicast Network → Device → IP

---

تفاوت DNS و mDNS در یک جدول

ویژگی	DNS	mDNS
نام کامل	Domain Name System	Multicast Domain Name System
کاربرد اصلی	تبدیل نام دامنه به IP	پیدا کردن نام دستگاه‌ها در شبکه محلی
محدوده	شبکه داخلی و اینترنت	عمدتاً شبکه محلی
نیاز به DNS Server	معمولاً بله	خیر
روش ارسال	معمولاً Unicast	Multicast
پورت	UDP/TCP 53	UDP 5353
دامنه رایج	.com، .ir، .org و…	.local
مناسب برای	سرویس‌ها و دامنه‌ها	Discovery دستگاه‌ها در LAN
استفاده روی اینترنت	بله	خیر، به‌صورت معمول
مناسب برای شبکه سازمانی	بله	برای برخی سرویس‌های Local

---

DNS از چه پورتی استفاده می‌کند؟

DNS معمولاً از:

UDP 53

استفاده می‌کند.

در برخی شرایط DNS از:

TCP 53

نیز استفاده می‌کند.

برای مثال TCP می‌تواند در برخی پاسخ‌های بزرگ یا انتقال Zone بین DNS Serverها مورد استفاده قرار گیرد.

بنابراین در Firewallها معمولاً باید توجه داشت که DNS فقط به UDP محدود نمی‌شود.

---

mDNS از چه پورتی استفاده می‌کند؟

mDNS از:

UDP 5353

استفاده می‌کند.

آدرس Multicast مورد استفاده در IPv4 برای mDNS عبارت است از:

224.0.0.251

در IPv6 نیز mDNS از آدرس Multicast مخصوص خود استفاده می‌کند.

بنابراین اگر در یک شبکه mDNS کار نمی‌کند، یکی از مواردی که باید بررسی شود، امکان عبور ترافیک Multicast و UDP/5353 است.

---

DNS و mDNS چه تفاوتی در روش ارسال دارند؟

این قسمت یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها است.

DNS

در DNS معمولی، Client درخواست خود را برای DNS Resolver یا DNS Server مشخصی ارسال می‌کند.

مثلاً:

PC
 ↓
192.168.1.1
 ↓
DNS Server

سرور DNS پاسخ را برای Client ارسال می‌کند.

---

mDNS

در mDNS، درخواست به‌صورت Multicast در شبکه محلی ارسال می‌شود.

مثلاً:

PC
 ↓
Multicast
 ↓
تمام دستگاه‌های عضو شبکه

دستگاهی که نام موردنظر متعلق به آن است، پاسخ می‌دهد.

به همین دلیل mDNS بیشتر برای Service Discovery و Name Resolution در شبکه‌های محلی کاربرد دارد.

---

یک مثال ساده از mDNS

فرض کنید در یک شبکه خانگی این دستگاه‌ها وجود دارند:

Laptop
Printer
NAS
Smart TV

پرینتر دارای نام:

printer.local

است.

Laptop می‌تواند با استفاده از mDNS پرینتر را پیدا کند، بدون اینکه مدیر شبکه الزاماً رکورد DNS جداگانه‌ای برای آن ایجاد کرده باشد.

این موضوع در شبکه‌هایی که تعداد زیادی دستگاه هوشمند یا سرویس‌های Local دارند بسیار کاربردی است.

---

mDNS و Apple Bonjour

یکی از معروف‌ترین فناوری‌هایی که از mDNS استفاده می‌کند، Bonjour است.

Bonjour در اکوسیستم Apple برای کشف سرویس‌ها و دستگاه‌ها در شبکه محلی کاربرد دارد.

برای مثال می‌توان از آن برای پیدا کردن سرویس‌هایی مانند:

• Printer
• File Sharing
• AirPlay
• سرویس‌های مختلف شبکه

استفاده کرد.

در چنین شرایطی mDNS کمک می‌کند دستگاه‌ها و سرویس‌های موجود در شبکه محلی یکدیگر را پیدا کنند.

---

mDNS فقط برای دستگاه‌های Apple نیست

اگرچه mDNS با فناوری‌های Apple و Bonjour بسیار شناخته شده است، اما محدود به محصولات Apple نیست.

سیستم‌عامل‌ها و تجهیزات مختلف می‌توانند از mDNS پشتیبانی کنند.

در دنیای Linux نیز سرویس‌هایی مانند Avahi برای پیاده‌سازی سرویس‌های مرتبط با mDNS و Service Discovery استفاده می‌شوند.

بنابراین mDNS را نباید صرفاً یک فناوری مخصوص Apple در نظر گرفت.

---

تفاوت DNS و mDNS در Service Discovery

DNS عمدتاً برای Name Resolution استفاده می‌شود.

اما mDNS اغلب همراه با مکانیزم‌هایی مانند DNS-SD یا DNS Service Discovery استفاده می‌شود تا دستگاه‌ها بتوانند سرویس‌های موجود در شبکه را نیز پیدا کنند.

برای مثال به جای اینکه فقط بدانیم یک دستگاه وجود دارد، می‌توان اطلاعاتی درباره سرویس آن نیز پیدا کرد.

مثلاً:

Printer
File Server
Web Service
AirPlay
SSH

این ویژگی باعث شده mDNS در شبکه‌های خانگی، محیط‌های توسعه و برخی شبکه‌های سازمانی کاربرد زیادی داشته باشد.

---

آیا mDNS همان DNS است؟

خیر.

mDNS بر اساس مفاهیم DNS طراحی شده است، اما نحوه عملکرد و محدوده استفاده آن متفاوت است.

DNS معمولی معمولاً به یک زیرساخت DNS Server وابسته است، در حالی که mDNS برای حل نام در شبکه محلی از Multicast استفاده می‌کند.

بنابراین بهتر است بگوییم:

mDNS یک مکانیزم DNS برای شبکه‌های محلی است که بدون نیاز به DNS Server مرکزی می‌تواند Name Resolution را انجام دهد.

---

آیا mDNS روی اینترنت کار می‌کند؟

mDNS برای استفاده در شبکه محلی طراحی شده است و معمولاً نباید آن را یک جایگزین برای DNS اینترنتی در نظر گرفت.

Multicast مربوط به mDNS معمولاً در محدوده همان شبکه محلی استفاده می‌شود.

به همین دلیل اگر دستگاهی در یک شبکه دیگر یا از طریق اینترنت قرار داشته باشد، mDNS به‌صورت عادی نمی‌تواند مانند DNS معمولی نام آن را Resolve کند.

---

چرا mDNS در VLANها مشکل پیدا می‌کند؟

این موضوع در شبکه‌های سازمانی بسیار مهم است.

فرض کنید شبکه به چند VLAN تقسیم شده باشد:

VLAN 10 → Users
VLAN 20 → Servers
VLAN 30 → IoT

mDNS از Multicast استفاده می‌کند و Multicast معمولاً به‌صورت خودکار بین VLANها عبور نمی‌کند.

در نتیجه ممکن است:

VLAN 10
   |
   X
VLAN 30

و دستگاه‌های دو VLAN نتوانند یکدیگر را از طریق mDNS پیدا کنند.

---

راه‌حل عبور mDNS بین VLANها چیست؟

در چنین شرایطی معمولاً از mDNS Gateway یا mDNS Reflector استفاده می‌شود.

این تجهیز یا سرویس می‌تواند درخواست‌های mDNS را بین Interfaceها یا VLANهای مشخص منتقل کند.

به‌صورت ساده:

VLAN 10
   |
mDNS Reflector
   |
VLAN 30

البته استفاده از Reflector باید با سیاست‌های امنیتی شبکه هماهنگ باشد؛ زیرا عبور Service Discovery بین VLANها می‌تواند باعث افزایش سطح دسترسی اطلاعات مربوط به سرویس‌های شبکه شود.

---

DNS و mDNS در شبکه سازمانی

در یک شبکه سازمانی معمولاً DNS همچنان سرویس اصلی Name Resolution است.

برای مثال:

server.company.local

یا یک Domain سازمانی می‌تواند از طریق DNS مدیریت شود.

در کنار آن، mDNS ممکن است برای برخی تجهیزات و سرویس‌های خاص فعال باشد.

بنابراین وجود DNS به این معنی نیست که mDNS دیگر هیچ کاربردی ندارد.

هر دو می‌توانند در یک شبکه وجود داشته باشند و وظایف متفاوتی انجام دهند.

---

تفاوت DNS و mDNS از نظر مدیریت

DNS در شبکه‌های سازمانی معمولاً به شکل متمرکز مدیریت می‌شود.

مدیر شبکه می‌تواند رکوردهایی مانند:

A
AAAA
CNAME
MX
TXT
PTR

را مدیریت کند.

اما در mDNS، دستگاه‌ها می‌توانند اطلاعات مربوط به نام و سرویس خود را در شبکه Local اعلام کنند.

به همین دلیل مدیریت و کنترل mDNS در شبکه‌های بزرگ ممکن است چالش‌برانگیزتر باشد.

---

مزایا و معایب DNS

مزایای DNS

• مناسب برای شبکه‌های بزرگ
• قابل مدیریت به‌صورت متمرکز
• مناسب برای اینترنت
• پشتیبانی از ساختار سلسله‌مراتبی
• قابلیت تعریف رکوردهای مختلف
• مناسب برای سرویس‌های سازمانی

معایب DNS

• نیاز به زیرساخت DNS
• نیاز به مدیریت و نگهداری
• وابستگی Clientها به Resolver
• طراحی و مدیریت پیچیده‌تر در شبکه‌های بزرگ

---

مزایا و معایب mDNS

مزایای mDNS

• عدم نیاز به DNS Server مرکزی
• مناسب برای شبکه‌های Local
• مناسب برای Service Discovery
• راه‌اندازی ساده در بسیاری از محیط‌ها
• کاربردی برای تجهیزات هوشمند و دستگاه‌های شبکه

معایب mDNS

• مناسب نبودن برای شبکه‌های بزرگ به‌عنوان جایگزین DNS
• وابستگی به Multicast
• مشکلات احتمالی در شبکه‌های دارای VLAN
• نیاز احتمالی به mDNS Reflector
• مدیریت دشوارتر در محیط‌های سازمانی بزرگ

---

چه زمانی از DNS استفاده کنیم؟

اگر با موارد زیر روبه‌رو هستید، DNS معمولاً انتخاب اصلی است:

• وب‌سایت
• Domain سازمانی
• سرویس‌های دیتاسنتری
• Mail Server
• Active Directory
• نام‌گذاری سرورها
• Name Resolution در شبکه‌های بزرگ
• سرویس‌های اینترنتی

برای مثال:

www.example.com
mail.example.com
server.example.com

همگی می‌توانند از DNS استفاده کنند.

---

چه زمانی mDNS مناسب است؟

mDNS بیشتر در شرایطی کاربرد دارد که:

• شبکه Local باشد.
• نیاز به DNS Server مرکزی وجود نداشته باشد.
• دستگاه‌ها باید خودشان یکدیگر را پیدا کنند.
• Service Discovery مورد نیاز باشد.
• محیط شامل تجهیزات هوشمند باشد.
• از فناوری‌هایی مانند Bonjour استفاده شود.

برای مثال:

printer.local
macbook.local
nas.local

---

آیا می‌توان DNS و mDNS را همزمان استفاده کرد؟

بله.

وجود DNS و mDNS در یک شبکه کاملاً امکان‌پذیر است.

برای مثال:

DNS
↓
server.company.com
www.company.com

mDNS
↓
printer.local
nas.local
device.local

در این حالت هر سرویس وظیفه خاص خودش را انجام می‌دهد.

---

DNS یا mDNS؛ کدام بهتر است؟

نمی‌توان یکی را به‌طور کلی جایگزین دیگری دانست.

این دو فناوری برای اهداف متفاوتی طراحی شده‌اند.

اگر هدف مدیریت نام‌ها در یک شبکه سازمانی یا اینترنت باشد، DNS فناوری اصلی است.

اگر هدف کشف دستگاه‌ها و سرویس‌ها در یک شبکه محلی باشد، mDNS می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

بنابراین انتخاب بین آنها به نیاز شبکه بستگی دارد.

---

جمع‌بندی تفاوت DNS و mDNS چیست؟

DNS و mDNS هر دو برای تبدیل نام به اطلاعات شبکه استفاده می‌شوند، اما نحوه عملکرد و کاربرد آنها متفاوت است.

DNS یک سیستم نام‌گذاری و Name Resolution عمومی و سلسله‌مراتبی است که در شبکه‌های سازمانی و اینترنت نقش بسیار مهمی دارد.

در مقابل، mDNS برای شبکه‌های محلی طراحی شده و با استفاده از Multicast به دستگاه‌ها اجازه می‌دهد بدون نیاز به یک DNS Server مرکزی، نام و سرویس‌های یکدیگر را پیدا کنند.

مهم‌ترین تفاوت‌ها را می‌توان این‌گونه خلاصه کرد:

DNS
→ Server-based
→ Unicast
→ UDP/TCP 53
→ مناسب شبکه‌های بزرگ و اینترنت
→ مدیریت متمرکز

mDNS
→ Multicast-based
→ UDP 5353
→ مناسب شبکه Local
→ معمولاً با .local
→ مناسب Device/Service Discovery

در نتیجه، mDNS جایگزین کامل DNS نیست؛ بلکه راهکاری مکمل برای Name Resolution و Service Discovery در شبکه‌های محلی محسوب می‌شود.

اگر ساختار شبکه، VLANها، تجهیزات هوشمند و سرویس‌های مختلف را در نظر بگیریم، شناخت تفاوت DNS و mDNS برای مدیران شبکه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا انتخاب و پیکربندی نادرست این سرویس‌ها می‌تواند باعث شود دستگاه‌ها یا سرویس‌های شبکه به‌درستی یکدیگر را پیدا نکنند.

برای مشاهده محصولات دیگر سایت ما اینجا کلیک کنید.

برای مشاهده محصولات متنوع تر به سایت NKTECH مراجعه نمایید.

برای مشاهده محصولات برند LAFAND به سایت لافند مراجعه نمایید.